Avrupa Birliği, 2030 yılına kadar kendini savunmaya hazır olma hedefine ulaşmak için savunma kabiliyetlerini yeterince hızlı ve etkin biçimde artırmıyor. Reuters’in gördüğü, bloğun liderleri için hazırlanan bir AB raporunun özetinde bu tespit yer alıyor.
Mevcut üye ülke planları, hava ve füze savunması, kara muharebe kabiliyetleri, deniz kuvvetleri, mühimmat stokları ve dronlar gibi birkaç kilit alanda yaşanan eksikliği gidermek için gerekeni sağlamıyor gibi görünüyor.
Değerlendirme, Avrupa Savunma Ajansı’nın AB’nin hazırlık durumuna ilişkin ilk yıllık raporunun parçası. Belgede, “Kötüleşen güvenlik ortamındaki zorluklarla ve Rus saldırganlığının yarattığı tehdit ile başa çıkmak, 2030 yılına kadar savunma hazırlığına ulaşmak için mevcut tempodan çok daha ileri gitmeyi ve önemli ölçüde daha hızlı ilerlemeyi gerektiriyor” deniliyor.
Avrupa Savunma Ajansı kendisi 2030’a kadar hazır olmayı temel görev olarak tanımlıyor ve ulusal harcamaların daha yakın koordinasyon olmadan artırılmasının Avrupa savunmasının parçalanmasını gidermek yerine derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Daha fazla para ama sorunlar sürüyor. Rusya’nın Ukrayna’ya savaşının gölgesinde ve Washington’un Avrupa ülkelerinin kendi güvenliklerinden daha büyük sorumluluk alması yönündeki çağrılarıyla 27 AB ülkesinin liderleri değerlendirmenin hazırlanmasını istedi.
Askeri harcamalar gerçekten de benzeri görülmemiş hızda büyüyor. AB ülkeleri 2025’te savunma için toplam 418 milyar euro harcadı; bu rakam 2024’e kıyasla yüzde 20 artış anlamına geliyor. Avrupa Savunma Ajansı 2026 için harcamanın 454 milyar euroya, yani AB’nin toplam GSYH’sinin yaklaşık yüzde 2,4’üne ulaşacağını öngörüyor.
Paralar ise hâlâ yeterince hızlı gerçek askeri kabiliyete dönüşmüyor. Reuters’in aktardığı özet raporda, “Mevcut ivme ve artan yatırımlar hâlâ konuşlandırılabilecek, sürdürülebilir ve operasyonel olarak birlikte çalışabilir güçlere dönüşmüyor; savunma kabiliyetlerindeki kritik açıklar sürüyor” ifadeleri yer alıyor. Sonuç net: “Şimdiye kadar elde edilenler, benzeri görülmemiş olsa da, hâlâ yeterli değil.”
Rusya AB’ye saldırı planladığını reddediyor. Moskova, bir Avrupa Birliği ülkesine saldırmayı amaçladığı iddialarını reddediyor ve Avrupa liderlerini korkuları körüklemekle suçluyor.
Avrupa hükümetleri hızlandırılmış yeniden silahlanmayı, 2022’deki Rus işgalinin ardından değişen güvenlik ortamına dayandırıyor. Avrupa Savunma Ajansı’nın kendi belgelerinde savaş, Avrupa güvenliği için doğrudan bir tehdit olarak tanımlanıyor ve yüksek yoğunluklu büyük ölçekli operasyonları yürütecek kabiliyetlere ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
Rapor yine de kaydedilen ilerlemeyi de not ediyor. Özet bilgiye göre harcamalarda, askeri kabiliyetlerin geliştirilmesinde ve savunma sanayisinin hazırlık düzeyinde ilerleme var; özellikle Ukrayna ile ortaklıklarda da gelişme gözleniyor.
Eylül ayına ait Avrupa askeri iş birliği projelerine ilişkin ayrı bir değerlendirme, askeri hareketlilik, siber savunma, yapay zekâ, elektronik harp ve deniz güvenliği gibi alanlarda ilerleme olduğunu gösteriyor.
AB savunma bakanlarının yeni raporu pazartesi günü Brüksel’de görüşmesi bekleniyor; ardından belge 27 ülkenin liderlerine sunulacak.
