Dünya Kupası öncesinde Asen Dimov, 6 yaşındaki oğluna Lionel Messi forması almak istedi. Birkaç ilan sitesine girdi ve oğlunun bedenine uygun 13 euroluk bir forma beğendi. Yine de resmi distribütörün fiyatını kontrol etmeye karar verdi. İndirimde bile en az 65 euro olduğunu görünce sahte bir ilana denk geldiğini anladı.
Daha turnuva başlamadan Gümrük Ajansı, Dünya Kupası'yla bağlantılı forma ve diğer ürünlerin kaçakçılığında artış fark etti. Bu dönem aynı zamanda ulusal liglerin bitişi ve Şampiyonlar Ligi finaliyle çakışıyor. Sezon sonunda kulüpler genellikle yeni formalarını tanıtıp en az bir maça çıkıyor. Tüm bunlar taraftarların ilgisini artırırken sahte üretici ve satıcıların da iştahını kabartıyor.
Haziran başından bu yana gümrükçüler, Dünya Kupası takımları ve önde gelen kulüplerin yaklaşık 60 bin formasını ele geçirdi. Vakaların çoğu Kapitan Andreevo sınır kapısında yapılan denetimlerde tespit edildi. Türkiye sahte ürünlerin en büyük üreticilerinden biri, diğeri ise Çin.
Ele geçirilen sahte milli formaların çoğu favori takımlara aitti: dünya şampiyonu İspanya, finalist ve önceki kupa sahibi Arjantin, Fransa ve Portekiz. Ancak dikkat çekici olan, popülerlik sıralamasında Hırvatistan ile İtalya'yı baraj maçlarında eleyen Bosna Hersek'in de üst sıralarda yer alması. Muhtemelen formaların son varış noktası bu iki Balkan ülkesiydi ama Bulgaristan'da yakalandılar.
Sahteciliğe en çok maruz kalan kulüp formalarının sırtında ise üç isim öne çıkıyor: Barcelona'nın İspanyol kanat oyuncusu Lamine Yamal ile Real Madrid'den Fransız Kylian Mbappe ve Brezilyalı Vinicius Junior.
Sahte formaları tespit edilen diğer kulüpler arasında geçen sezonun Şampiyonlar Ligi finalisti ve İngiltere şampiyonu Arsenal, onu penaltılarla yenen Fransız Paris Saint-Germain ve ülkemizde geleneksel olarak güçlü bir taraftar kitlesine sahip İtalyan devi Milan yer alıyor. Tabii başka takım ve oyuncuların formaları da var ancak kesin bir istatistik tutulmuyor. Veriler gümrükçülerin gözlemlerine dayanıyor ve hassas değil.
En sık yakalanan formalar süper yıldızlar Cristiano Ronaldo ve Lionel Messi'ye ait. Portekizli oyuncu Suudi Arabistan'ın Al Nassr takımında forma giyerken, Arjantinli 10 numara Amerikan Inter Miami'de oynuyor. Dimov'un oğlu gibi 6 yaşındaki bir çocuk için sahte forma 13 ila 20 euro arasında değişirken, baba için fiyatlar daha büyük beden nedeniyle 25 eurodan başlıyor.
Özellikle ilginç bir vaka, bir ilan sitesinde 30 euroya satılan Milan'ın yedek formasıyla ilgili. İlan 24 Haziran'da yayınlanmış. Oysa İtalyan devi formasını bir ay sonra, 20 Temmuz'da tanıttı. Sahte ile gerçek arasındaki küçük farklardan biri göğüs bölgesinde sponsor logosunun olmaması. Sahtede, orijinal üreticinin taraftar formalarında kullandığı kumaş bile yazılmış. Orijinal taraftar formaları Milan'ın sitesinde 100 eurodan satılıyor. Ancak sahte, oyuncu versiyonu gibi görünecek şekilde üretilmiş. Örneğin arması işleme değil yapıştırma. Kumaş biraz daha kaliteli. Oyuncu ismi olmayan fiyatı 150 eurodan başlıyor. Formanın Rossoneri taraftarları arasında çok tutulması bekleniyor. Beyaz renkli olan formanın yakasında "Dopo Istanbul c'e sempre Atene" (İstanbul'dan sonra her zaman Atina vardır) yazıyor. Bu ifade Milan taraftarları arasında popüler ve iki dramatik Şampiyonlar Ligi finaline gönderme yapıyor. 2005'te Türkiye'de Milan, Liverpool karşısında devrede 3-0 öndeyken ikinci yarıda İngiliz takımı eşitliği yakalayıp penaltılarla kupayı kazanmıştı. Bu sezon ise aynı iki takım arasındaki Atina finalinin 20. yılı; Milan maçı Pippo Inzaghi'nin iki golüyle 2-1 kazanmıştı. Eski forvet ve şu anki teknik direktör, formayı tanıtanlar arasında seçilmişti.
İlginçtir ki ilan sitesinde Milan'ın yeni sezon üçüncü forması da satılıyor. Takım henüz bu formayı tanıtmadı ancak medyada nasıl görüneceğine dair tahminler var.
Her büyük turnuva öncesinde sahte futbol formalarında patlama yaşanıyor. Örneğin 2 yıl önceki Avrupa Şampiyonası'nda sadece 30 Mayıs 2024'te turnuvaya katılan takımların 26.755 formasını taşıyan bir kamyon yakalanmıştı. Kamyon Türkiye'den turnuvaya ev sahipliği yapan Almanya'ya gidiyordu.
Sahte ürün taşıyıcıları formaları kaçırmak için çeşitli taktikler deniyor. Kapitan Andreevo Gümrük Müdürü Georgi Gospodinov, "Onları hem beyan edilen yükün arasında hem de beyan edilen içerikle fiilen taşınan mal arasında uyumsuzluk olan durumlarda buluyoruz" diyor. Nakliye belgelerinde genellikle toplu veya yanlış tanımlamalarla gösteriliyorlar. Bazen formalar diğer yüklerle karıştırılıyor, bazıları ise gizli bölmelerde seyahat ediyor. Her zaman büyük miktarlarda olmuyor; bazen arabalarla birkaç tane taşıyan "bavul tüccarları" da oluyor. Denetimler risk analizi yöntemi ve önceden planlanmış operasyonlarla yapılıyor.
Malın sahte olduğundan şüphelenildiğinde gümrük, markanın hak sahibine soruyor. Bu sadece futbol formaları için geçerli değil. Eğer formanın gerçek olmadığı yanıtı gelirse, imha ediliyor. Çünkü üretiminde hangi malzeme, boya vb. kullanıldığı ve sağlık açısından güvenli olduğu kanıtlanamıyor. Gospodinov diğer soruna da dikkat çekiyor: organize suçun yanında yasal işletmelerin zarar görmesi. Gümrük denetimlerine devam edeceklerini belirtiyor.
15-26 Haziran tarihleri arasında Avrupa'da uluslararası "Pirates 4" operasyonu düzenlendi. Operasyon, sahtecilik, gümrük kaçakçılığı ve yasadışı sınır ötesi ticaretle uğraşan çetelere karşıydı. Operasyon Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı Frontex tarafından yönetilirken, Gümrük Ajansı Europol ile birlikte eş liderdi. Operasyon kapsamında ele geçirilen futbol formaları arasında Hırvat yıldız Luka Modric'in formaları da vardı.
Operasyon sırasında ülkemizde fikri mülkiyet haklarını ihlal eden 186.858 ürün ele geçirildi. Ayrıca 165.548 kutu beyan edilmemiş sigara, 4.000 kg freon ve 163 kg parfüm esansı yakalandı. 5,17 kg altın, 77.880 euro, 4.000 İngiliz sterlini ve 5.400 ABD dolarına el konuldu. Ülkemizde toplamda yaklaşık 5 milyon euro değerinde mala el konuldu; bu, uluslararası operasyon sırasında ele geçirilen toplam miktarın üçte birine denk geliyor.
