Ülkemizde akaryakıt fiyatlarının muhtemelen kademeli olarak yukarı gitmeye devam edeceği, en güçlü baskının ise dizel üzerinde olacağı öngörülüyor. Şimdilik keskin bir fiyat şoku beklenmiyor. Bu değerlendirmeyi Bulgar Petrol ve Gaz Birliği'nden Svetoslav Bençev, Nova Televizyonu'nda yaptı. Ay başından bu yana akaryakıtlar ortalama yüzde 4,3 civarında pahalandı ve uzmana göre nedenler artık yalnızca ham petrol fiyatındaki hareketle açıklanamıyor.
Dizel artık 1,93 euro seviyesine ulaşıyor. A95 benzini şu anda litre başına 1,57 ile 1,67 euro arasında satılıyor, dizel ise 1,84 ile 1,92 euro arasında. Bençev, bu sabah bir benzin istasyonunda litre başına 1,93 euro dizel fiyatı gördüğünü bizzat belirtti. "Maalesef böyle bir eğilim var, özellikle dizel söz konusu olduğunda. Avrupa'da açık var, dünyada da açık var. Amerika Birleşik Devletleri'nde de dizel yetmiyor. Böyle anlarda fiyatların yukarı gitmesi son derece mantıklı", diye açıkladı.
Gerilim uluslararası piyasalarda özellikle net görülüyor. Anında teslim dizel şu anda iki ay sonraki teslimata göre yaklaşık yüzde 20 daha pahalı. Bu durum, yakıt talebinin şu anda arzı belirgin şekilde aştığının işareti. Brent tipi petrol de yükselmeye devam ediyor; varil başına yaklaşık 105 dolardan 107 dolara çıktı.
"Şok artışlar bekleyemeyiz. Şu şekilde devam ederse muhtemelen özellikle dizel fiyatında daha da kademeli bir yükseliş göreceğiz", diye öngörüde bulundu Bençev.
Asıl darbe tüm mallara vuracak. Aylık bir ya da iki depo dolduran bir hane için mevcut zam, ek olarak yaklaşık 5-12 euro anlamına geliyor. Uzman bunun en ciddi sorun olmadığını vurguladı. "Dizel fiyatı tüm malların fiyatına yansıdığında, çünkü biz onları dizelle taşıyoruz, bu durum ekonominin tüm alanlarında sorun yaratıyor", diye belirtti.
Bu nedenle Bençev, devlet pahalı akaryakıttan etkilenenlere destek vermeye karar verirse, yardımların tüm tüketicilere değil belirli sektörlere yönlendirilmesinin daha akıllıca olacağını düşünüyor. En kırılgan gruplar olarak taşıma şirketlerini ve tarım üreticilerini gösterdi.
Avrupa kendi rafinerilerinin bir kısmını kaybetti. Gerilimin nedenlerinden biri kıta genelinde yakıt üretim kapasitesinin azalması. Bençev'in aktardığına göre son on yılda Avrupa'da yaklaşık 40 rafineri kapatıldı ve şu anda dizel ile jet yakıtında açık özellikle güçlü.
Buna Ukrayna'daki savaş, yaptırımlar ve Karadeniz'deki gemi taşımacılığı sigorta giderlerindeki belirgin artış da ekleniyor. "Karadeniz artık eskisi gibi değil, çünkü Ukrayna'daki askeri çatışma nedeniyle sigortalar çok daha yüksek. Tedarik kaynakları çok daha az", diye açıkladı Bençev.
Rus rafinerilerine yönelik saldırılar da işleme kapasitesini azaltıyor ve küresel yakıt akışlarını yeniden düzenliyor. Daha önce Asya'ya giden miktarlar artık piyasada yok ve bu durum mevcut arz için rekabeti artırıyor.
Bulgaristan için yakıt sıkıntısı yok. Pahalı dizele rağmen Bençev, Bulgaristan'ın fiziksel olarak yakıtsız kalma tehlikesi görmüyor. Ona göre rafineri için ham petrol temini neredeyse Kasım sonuna kadar güvence altında ve üretimi iç tüketimi belirgin şekilde aşıyor. "Rafineri, ülke topraklarındaki tüketim için gerekli olanın iki katı dizel ve üç katı benzin işliyor", diye belirtti.
Bu nedenle Bençev, yakıt ihracat yasağının mümkün olan en kısa sürede kaldırılmasını talep ediyor. Ona göre komşu pazarlar zaten açık yaşıyor ve ihracat imkanı Bulgar rafinerisinin daha verimli çalışmasına izin verecek.
Uzman ayrıca jeopolitik gerilimin hafiflemesi halinde bile fiyatların otomatik olarak eski seviyelere dönmeyeceğini uyardı. Tedarikler yeniden düzenlendi, altyapı hasar gördü ve önümüzdeki yıllarda yakıtların üzerinde Avrupa'nın karbon emisyonu gereklilikleri ve biyoyakıt payının artırılması da yük olacak.
Olumlu bir senaryoda ve askeri çatışmaların yatışmasıyla petrolün Bençev'e göre 100 doların altına inip varil başına 90 dolar civarında dengelenebileceği belirtiliyor. Bu durum pompalar da bir miktar ucuzlama getirebilir, ancak uzman eski fiyatlara hızlı bir dönüş beklemiyor.
