Dünya finans piyasaları kripto paraların günlük fiyat dalgalanmalarını takip ederken, teknoloji sektöründe sessiz sedasız bambaşka bir meslek ortaya çıktı: dijital arkeologluk. Yazılım mühendisleri, siber güvenlik uzmanları ve özel şifre kırıcılardan oluşan bu ekip, dijital çağın başlarında kaybolan yüz milyonlarca dolarlık Bitcoin’i bulup çıkarmak için kafa yoruyor.
Son blok zinciri analizlerine göre, mevcut tüm Bitcoin’lerin yaklaşık yüzde 20’si umutsuzca kayıp durumda. Bu dijital varlıklar, şifreleri unutulmuş cüzdanlarda ya da kripto paranın birkaç sent ettiği dönemlerden kalma çöpe atılmış hard disklerde öylece duruyor.
Bir çöplükte yarım milyar dolarlık dram
Kripto dünyasının en sembolik vakası, İngiltere’nin Newport kentinde yaşayan IT mühendisi James Howells’e ait. 2013 yılında evini temizlerken yanlışlıkla içinde 8 bin Bitcoin’in özel anahtarlarının bulunduğu hard diski çöpe attı. O zamanlar bu miktar önemsiz görünüyordu ama bugün o metal parçasının değeri 500 milyon doları aşıyor.
O günden beri Howells, yerel çöplüğü kazmak için Newport Belediyesi’yle yorucu bir hukuk ve idari mücadele veriyor. Mühendis, uluslararası yatırımcılardan ve yapay zeka uzmanlarından oluşan bir konsorsiyum bile kurdu. Çöpleri robot köpekler ve yapay zeka sistemleriyle taramayı öneriyor, elde edeceği paranın büyük kısmını yerel halka bağışlayacağını söylüyor. Ancak yetkililer çevre güvenliği gerekçesiyle kesin bir dille reddediyor. Böylece modern çağın en büyük hazinelerinden biri tonlarca evsel atığın altında gömülü kalmaya devam ediyor.
Kendini imha eden çiplere karşı lazer ve sıvı azot
Donanımlarını koruyan ama şifrelerini kaybedenler için kurtuluş, dijital kriminalistik laboratuvarlarında aranıyor. Kaliforniya ve Zürih’teki programcılar ve beyaz şapkalı hackerlar, IronKey tipi şifreli USB bellekler üzerinde adeta cerrahi operasyonlar yapıyor. Bu cihazlar acımasız bir korumaya sahip: 10 yanlış şifre denemesinden sonra kendilerini tamamen siliyorlar.
Bu hizmetlerin müşterilerinden biri de Alman programcı Stefan Thomas. Kendisinde 7 bin 2 Bitcoin bulunan böyle bir cihaz var. Şimdiye kadar sekiz hakkını kullandı ve servetinin tamamen silinmesine sadece iki adım kaldı. Bu tür varlıkları kurtarmak için dijital arkeologlar, çipin koruma mekanizmalarını uyutmak amacıyla sıvı azot kullanıyor ve yanlış kod girilmeden önce belleği moleküler düzeyde okumak için lazerlerle çalışıyor.
Merkeziyetsizlik sonsuz bir mezar odası
Blok zinciri teknolojisinin en büyük paradoksu, en güçlü yönü olan mutlak ve tavizsiz güvenlikte yatıyor. Geleneksel finans dünyasında banka sistemi müşterinin kimliğini doğrulayabilir ve parasına erişimini yeniden sağlayabilir. Ancak kripto paraların merkeziyetsiz dünyasında yönetici yok, müşteri hizmetleri yok ve unutulan şifre için bir buton yok.
Özel anahtar kaybolduğunda, matematiksel algoritma parayı sonsuza dek kilitliyor. Varlıklar herkesin görebileceği şekilde halka açık kayıtta duruyor ama kimse onları taşıyamıyor. Böylece milyarlarca dolar, okyanusun dibindeki batık İspanyol kalyonları gibi ağda mahsur kalıyor. Bu da kripto arkeolojisini 21. yüzyılın en kazançlı ama aynı zamanda en riskli hazine avına dönüştürüyor.
