Çin ile İngiltere arasında British Steel'in kamulaştırılmasıyla başlayan anlaşmazlık tam anlamıyla bir 'çelik savaşına' dönüştü. 2020 yılından bu yana şirketin sahibi olan Çinli Jingye Group, İngiliz hükümetinden tam tazminat talep etti ve yasal yollara başvuracağını duyurdu.
Grup, WeChat üzerinden yaptığı resmi açıklamada, 'yasal hak ve çıkarlarını kararlılıkla savunacağını ve yasal yollardan tam tazminat talep edeceğini' bildirdi. Jingye Group, British Steel'i 2020'de satın aldığını ve şirkete 1,2 milyar sterlinin üzerinde yatırım yaptığını iddia ediyor.
Çinli şirket, kamulaştırmanın büyük mali kayıplara yol açtığını ve İngiltere'nin uluslararası yatırım için güvenli bir liman olma itibarına darbe vurduğunu savunuyor. Pekin yönetimi de konuya sert tepki göstererek Londra'nın bu adımının Çinli yatırımcıların güvenini ciddi şekilde sarsabileceği uyarısında bulundu.
İngiliz hükümeti, ülkedeki son iki yüksek fırının kapanmasını önlemek amacıyla Nisan 2025'te fiilen şirketin kontrolünü ele geçirmişti. Sanayi kenti Scunthorpe'da bulunan bu fırınlar, İngiltere'de hammaddeden doğrudan çelik üreten son tesisler konumunda. Kapanmaları halinde ülke, stratejik altyapı ve savunma projeleri için ithalata bağımlı hale gelecekti.
Londra yönetimi Mayıs ayında British Steel'i kamulaştırma niyetini resmen açıklamış, ulusal çıkar ve güvenlik gerekçesine dayanmıştı. Yasa 15 Temmuz'da kraliyet onayını alırken, bir gün sonra şirket devlet mülkiyetine geçti. Hükümet, bu adımla binlerce işin, çelik üretiminin ve kritik tedarik zincirlerinin korunmasını hedeflediğini açıkladı. Kamulaştırma, 2026 tarihli Çelik Endüstrisini Kamulaştırma Yasası kapsamında gerçekleştirildi; tazminat mekanizması ise alt düzenlemelerle oluşturulacak ve bağımsız bir değerleme sonrası belirlenecek.
Dönemin Başbakanı Keir Starmer, bu önlemin 'İngiltere'de çelik üretiminin geleceğini garanti altına aldığını, nitelikli işleri koruduğunu ve hayati ulusal kapasiteleri muhafaza ettiğini' söylemişti.
Anlaşmazlığa bomba gibi düşen bir gelişme ise Londra'nın, British Steel'in ticari değerinin kronik zararlar ve ağır mali durum nedeniyle şu an için sıfır olduğunu açıklaması oldu. Bu, Çinli grubun talep ettiğinden çok daha düşük bir tazminat alabileceği, hatta hiç tazminat alamayabileceği anlamına geliyor. Bağımsız bir değerleme uzmanı, ödenecek tutarı (eğer varsa) belirleyecek ve karar İngiliz mahkemesinde temyiz edilebilecek.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, konunun Çin'de geniş kamu ilgisi uyandırdığını belirterek, İngiltere'nin bu dosyayı ele alış biçiminin Çinli yatırımcıların İngiltere'deki yatırım ortamına ilişkin değerlendirmelerini ve Çin kamuoyunun İngiliz hükümetine olan güvenini doğrudan etkileyeceği uyarısında bulundu. Sözcü, iki ülke arasında bir yatırım koruma anlaşması bulunduğunu hatırlatarak yatırımcıların yasal hak ve çıkarlarının tam olarak güvence altına alınması gerektiğini vurguladı. Çin, İngiltere'yi piyasa ilkelerine ve ikili anlaşmanın ruhuna sıkı sıkıya uymaya, tazminat dahil her iki taraf için de kabul edilebilir bir çözüm bulmaya çağırdı. Sözcü ayrıca Çin'in işletmelerin yargı yoluyla haklarını savunmasını desteklediğini, gelişmeleri yakından izlediğini ve gerektiğinde yasal hak ve çıkarlarını korumak için önlem alacağını ekledi.
