37 yaşındaki Wang Zhuang, neredeyse evlenme umudunu yitirmişti. Tam o sırada sadece aşkı değil, aynı zamanda hızlı bir evlilik yolunu da vaat eden parlak evlilik ajansı reklamlarıyla karşılaştı. Mesaj oldukça cazipti: Guizhou eyaletindeki kadınlar ağırbaşlı, tutumlu, iyi birer ev hanımı ve eşleriyle yeni bir hayata başlamaya hazırdı. Wang, hayat arkadaşını bulma umuduyla Guiyang'a gitti. Onu bulduğunu sandı. Sadece birkaç görüşmenin ardından ikili evlendi. Ancak masal, kısa sürede kabusa dönüştü.
Gelin sandığı kadın bambaşka çıktı. Aradan bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen Wang, hayatının parçalarını hala bir araya getirmeye çalışıyor. Onun anlattığına göre, evlendiği kadın daha önce bir karaoke kulübünde hosteslik yapmış, üç kez evlenip boşanmış, üç çocuğu olan, cinsel yolla bulaşan ciddi bir hastalığı taşıyan ve yüklü borçları bulunan biriymiş. Üstelik yaşını da söylememiş.
"Tüm ailem altüst oldu," diye anlatıyor Wang. Boşanmaya çalışırken birikimlerinin büyük bir kısmını kaybetmiş. Ajansa ve gelecekteki evliliğe sadece ilk görüşmelerden sonraki birkaç saat içinde yüklü meblağlar ödediğini belirtiyor. "Ailem beni suçluyor. Uykusuzluk ve kaygı yaşıyorum. İşime odaklanamıyorum," diyor.
Gelecek eşiyle tanışmadan önce yedi farklı kadınla daha görüştü. Görüşmeler çok kısaydı, bazen sadece 8-10 dakika sürüyordu ve ajans çalışanları yakınlarda durup konuşmaları denetliyordu. Müşterilerin telefon numarası alışverişi yapması veya sosyal medyadan doğrudan iletişim kurması yasaktı. Kuralı ihlal edenlere para cezası kesilebiliyordu. Sekizinci görüşmede Wang, aradığı kadını bulduğuna ikna oldu. "Çok sade giyiniyordu. Kapalı kanlı ve dürüst görünüyordu," diye hatırlıyor. Sadece birkaç kısa görüşmenin ardından evlilik yolunda ilerlemeye karar verdi.
"Büyük aşkın" bedeli ağır oldu. Wang, toplamda 300 binden fazla yuan, yani yaklaşık 44 bin dolar ödediğini söylüyor. Wang'ın hikayesi, Çin'de on yıllardır süregelen demografik krizin en uç örneklerinden biri. Yıllarca Çin Komünist Partisi, ailelerin sadece tek çocuk sahibi olabileceği bir politika uyguladı. Bu politika Ocak 2016'da yürürlükten kaldırıldı, ancak o tarihe kadar tek çocuk kısıtlaması ve erkek çocuk tercihinin birleşmesi, kadın sayısının azalmasına ve cinsiyetler arasında ciddi bir dengesizliğe yol açmıştı.
Bugün Çin'de kadınlardan 30 milyon fazla erkek var. Bu rakam, Birleşik Krallık'ın tüm erkek nüfusundan veya Avustralya'nın toplam nüfusundan daha fazla. Bu durum, Wang gibi 30'larının sonundaki, daha küçük şehirlerde veya uzak kırsal alanlarda yaşayan erkeklerin elini kolunu bağlıyor. Bu bölgelerdeki kadınlar, arandıklarını bildikleri için çok daha seçici olabiliyor.
"Benim şehrimde erkeklerden beklentiler çok yüksek. Bir arabanız, bir eviniz olmalı ve tercihen ailenin kendi işi bulunmalı," diyor Wang. Pek çok aile ayrıca yüksek bir "gelin bedeli" de talep ediyor. Bu, damadın ailesinin gelinin ailesine para verdiği köklü bir Çin geleneği. Erkeklerin kadınlardan belirgin şekilde fazla olduğu Çin'in bazı bölgelerinde bu durum ciddi bir finansal yük haline gelmiş durumda.
İşte bu yüzden Guizhou'daki evlilik ajansları bu denli çekici görünüyor. Tek duraklı ve hızlı bir çözüm, yani "şimşek evlilikler" sunuyorlar. Çin'de evlilik ajansları yeni bir şey değil, ancak çoğu ajansın yaşları ilerledikçe eş bulmakta zorlanan erkekler arasında savunmasız müşteriler bulduğu ortaya çıkıyor. Sorun o kadar büyüdü ki, Çin devlet medyası kısa süre önce sektördeki "hızlı büyümenin" yasa dışı uygulamalara ve kaosa yol açtığını duyurdu.
Çin'de bu tür dolandırıcılıkların tam boyutunu belirlemek zor, ancak sorun yetkililerin dikkatini çekecek kadar büyüdü. Ocak 2024 ile Mart 2025 arasında savcılar, evlilik sektörüyle ilgili suçlardan 1546 kişi hakkında dava açtı. Bu ay, beş farklı devlet kurumu, sorun "geniş çaplı kamuoyu endişesi" yarattıktan sonra sektördeki dolandırıcılıkla mücadele etmek için ulusal bir kampanya başlattı.
Bir davada, bir evlilik ajansı 128 kurbanı dolandırmak için karaoke bar hosteslerini yem olarak kullandı ve 2,5 milyondan fazla yuan, yani yaklaşık 274 bin İngiliz sterlini veya 371 bin dolar haksız kazanç elde etti.
Pekin merkezli Beijing Jingshi Law Firm'da avukat olan Fan Binghe, "Hükümetin, şimşek evlilik dolandırıcılıklarını hedef alan sektöre özgü düzenlemeler getirebileceğini düşünüyorum," diyor. Guiyang, gelişen "şimşek evlilik" pazarının merkezi haline gelse de, şehrin romantik bir cennet olduğuna dair pek fazla belirti yok. Ajansların ofisleri, satıcıların yerel meyveler sattığı ve işçilerin evlerine yemek almak için kuyruğa girdiği bir alışveriş merkezinin üzerindeki yoğun bina ağında yer alıyor.
Yine de Wang, şirket ona adayların geçmişini tam olarak tarayacağına ve dolandırıcılığa uğraması halinde tazminat alacağına söz verdikten sonra onlara güvenebileceğine ikna olmuştu. Şimdi kayıplarını kabullenmek üzere. Dolandırıcılığa düştüğü için kendini suçluyor. "Sadece sorunu olan kadınlar bu tür şimşek evlilikleri kabul ederdi," diye konuşuyor.
Wang, parasını geri alması için yardım etmeleri adına Guiyang'daki karakolların önünde diz çöktü. Hatta yetkililerden bu tür suçlara karşı daha fazla önlem almalarını istemek için Pekin'e kadar gitti. Fan Binghe, bu tür davaların kanıtlanmasının ve kovuşturulmasının zor olduğunu belirtiyor. Bunun nedenlerinden biri, Çin yasalarında bu tür bir evlilik dolandırıcılığını kapsayan özel bir suçun bulunmaması. Ceza davası açılması için mağdurun, eşinin niyetinin en başından beri sadece parasını almak olduğunun kanıtlaması gerekiyor.
"Üzerinde çalıştığım davalarda, şüpheliler genellikle gerçekten evlenip iyi bir hayat sürme niyetinde olduklarını, ancak daha sonra uyumsuzluklar ve çatışmalar ortaya çıkınca ilişkiyi bitirmeye karar verdiklerini iddia ediyorlar," diye açıklıyor Fan. "Bu tür durumlarda sınır bulanıklaşıyor. İlişkideki sorunları çürütmek zor."
Wang parasının bir kısmını geri alabildi, ancak tamamını değil. "Böyle bir şey yaşadıktan sonra, hala evlenip evlenemeyeceğimi bile bilmiyorum. Daha önce de birini bulmak zordu. Şimdi de bu kadar para harcadım. Artık bunu düşünmüyorum," diyor. Wang'ın ve aynı durumdaki diğer erkeklerin hayatı adeta durmuş gibi. "Neredeyse iki yıl geçti ve hala onunla ne zaman boşanabileceğimi bilmiyorum," diye konuşuyor etrafı yığınla mahkeme belgesiyle çevriliyken. "Tüm bunların ne zaman biteceğini ve normal bir hayata ne zaman başlayabileceğimi bilmiyorum. Sanki bir sonu yokmuş gibi hissediyorum."