Yunan hükümetinin kararı doğrultusunda Bulgar çar Samuil'in kemikleri Bulgaristan'a teslim edilecek. Bu günde, kemikleri Küçük Prespa Gölü'ndeki Sveti Ahil adasında keşfeden büyük Yunan arkeolog ve Bizantolog Prof. Nikolaos Mutsopulos ile birlikte kemiklerin Bulgar devletine teslim edilmesi kampanyasını kamuoyuna taşıyan büyük ve yürekli Bulgar Luka Stanchev (1936-2019) anılmalı. Bugün iktidarda 3-4 aydır bulunan kişiler Yunan hükümetinin bu kararının başarısını kendilerine mal etmeye acele etti. Gerçek şu ki Luka Stanchev bu konuda on yıllarca çalıştı ve 2022'de Kiril Petkov hükümeti döneminde Sofya ile Atina arasında Samuil'in kemiklerinin teslimine ilişkin ilk aşama mutabakatı sağlandı.
Luka Stanchev güçlü sivil bir projeksiyonu olan yorulmaz bir ruhtu; hayatını Bulgar ulusal fikri ve hafızasının kilit meselelerine adadı. Novo Selo yakınındaki Anıt, Tsapari'deki mezarlık, Dojran'daki Albay Kavarnaliev anıtı, Üsküp'teki Boris Drangov anıtı gibi girişimlerle başlayarak Kuzey Makedonya topraklarındaki Bulgar askeri mezarlıklarının yeniden inşası hareketinin başlangıcında yer aldı. Böylece neredeyse bir asır süren Makedonya'daki Bulgar askeri başarılarının sessizliğine son verildi. Bugün Bulgaristan, Birinci Dünya Savaşı'nın en dramatik muharebelerine katılan ordulara sahip her başka ülke gibi kahramanlarının anısı önünde saygı duruşunda bulunabiliyor. Luka Stanchev, İstanbul'daki Bulgar Demir Kilisesi'nin restore edilmesi sivil projesinin de temelindeydi. O, doğduğu şehir Filibe'nin, Bulgaristan'ın, Balkanlar'ın vatansever bir yurtseveri, büyük kültüre sahip bir entelektüel ve Yakın Doğu'nun tarihi ve medeniyet mirasının tutkulu bir seveniydi.
Bugün çar Samuil'in kemiklerinin Bulgaristan'a dönüşüyle bay Luka'yı anmalı ve yeni Bulgaristan'ın en önemli sivil figürlerinden biri olarak hak ettiği saygıyı göstermeliyiz. Allah rahmet eylesin!