Kremlin, ABD'nin Rusya'ya yönelik yeni "cehennem yaptırımları"nın, Washington'ın hızlandırmak istediğini söylediği süreç olan Ukrayna'da barış anlaşması arayışını doğrudan vurabileceği konusunda sert uyarıda bulundu. Moskova tasarıyı "dostane olmayan" bir adım olarak tanımladı ve ek ekonomik baskının zaten zor olan müzakereleri daha da zorlaştıracağını belirtti. Tepki, Temsilciler Meclisi'nin savaşın başından bu yana Rusya'ya yönelik en kapsamlı ABD yaptırım paketlerinden birini onaylayıp Başkan Donald Trump'ın imzası için göndermesinin sadece bir gün ardından geldi.
"Bu, barış arayışını kesinlikle zorlaştıracak." Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, "Elbette bu belgenin hareketini izliyoruz. Bu, dostane olmayan eylemlere ilişkin. Elbette ABD tarafından herhangi bir ek yaptırımın getirilmesi, Ukrayna'da barışçıl bir çözüm arayışı çabalarını kesinlikle zorlaştıracaktır" dedi. Peskov'un sözleri, Moskova'nın tepkisini sözde "cehennem yaptırımları" bağlamına yerleştiren Rus haber ajansı Interfax tarafından duyuruldu. Kremlin şimdilik somut bir misilleme açıklamıyor ancak ABD Kongresi'nin kararını Washington ile ilişkilerde yeni bir kötüleşme olarak gördüğünü açıkça ortaya koyuyor.
Sadece birkaç gün önce iki ülke arasındaki ton farklı görünüyordu. Peskov, Rusya'nın ABD ile temas halinde kaldığını ve barışçıl çözümler arayışını desteklediğini söylemişti. Moskova, enerji altyapısına yönelik saldırıları sınırlama yönündeki Trump fikrini memnuniyetle karşılamıştı. TASS, Kremlin'in ABD teklifini "çok iyi bir fikir" olarak nitelendirdiğini aktarmıştı.
"Tarife diplomasisi"
Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov aynı gün daha da sert konuştu. Lavrov, Washington ile temaslardan şimdiye kadar Rus-Amerikan ilişkilerinin yeniden kurulması için "somut bir etki" görülmediğini belirtti.
Lavrov, Washington yaklaşımını "tarife diplomasisi" olarak tanımladı. Ona göre başka bir ülke ABD'nin istediği çizgiyi izlemediğinde Amerikan yanıtı tehdit ya da gümrük vergisi uygulaması oluyor. Aynı zamanda Rus dışişleri bakanı, mevcut ABD yönetiminin Moskova'ya göre Avrupa liderlerinden bir önemli farkını kabul etti: kökten zıt pozisyonlarda bile görüşmeye hazır olma isteği.
Bu durum anı özellikle hassas hale getiriyor. Bir yanda diplomatik diyaloğun yeniden tesisine yönelik çabalar sürerken, diğer yanda Washington masaya sadece Rusya'yı değil en büyük ticaret ortaklarını da vurabilecek ekonomik silahlar koyuyor.
"Cehennem yaptırımları"nda ne var
Merhum Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyan yasa tasarısı, Temsilciler Meclisi'nde 262'ye karşı 159 oyla onaylandı. Daha önce Senato tasarıyı 86'ya karşı 11 oyla kabul etmişti. Alt kanattaki oylamanın ardından belge, paketi resmen desteklediğini açıklayan Donald Trump'a gitti.
Önlemler Rus enerji ve savunma sektörleri, bankalar, yetkililer ve mevcut kısıtlamaları aşmaya yardım eden yapılar hedef alıyor. Batı yaptırımlarına rağmen Rus enerji hammaddelerini taşıyan sözde gölge tanker filosu da darbeye uğruyor.
En patlayıcı kısım ise Rusya'nın dışındadır. Yasa, Trump'a Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcıları arasında kalan ülkelerden gelen mallara yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor. Bu durum Rus enerji kaynakları için kilit pazarlar olan Çin ve Hindistan'ı doğrudan baskı altına alıyor.
Rus Interfax, başka bir sert hükme de dikkat çekiyor: Rusya'dan belirli ithalata uygulanan vergilerin yüzde 500'e kadar çıkabilmesi ve Rus petrolü, uranyum, kömür ve diğer hammaddeleri taşıyan gemilere yönelik kısıtlamalar.
Washington Kremlin'in tam tersini savunuyor
Burada temel siyasi çatışma ortaya çıkıyor. Kremlin yaptırımların barışı zorlaştıracağını söylüyor. Beyaz Saray resmen tam tersini savunuyor.
Tasarıyla ilgili açıklamasında Trump yönetimi, yasanın başkanın barış sağlama çabalarını desteklediğini çünkü Rusya'yı anlaşma koşullarını kabul etmeye teşvik edecek araçları artırdığını belirtti. Beyaz Saray'a göre daha yüksek ekonomik maliyet, Moskova'nın savaşı sona erdiren bir anlaşma için adım atması yönünde teşvik yaratmalı. Yasa, başkana yaptırımların bir kısmından muafiyet sağlama ve barış anlaşması sağlandıktan sonra yaptırımları sonlandırma konusunda geniş yetkiler bırakıyor.
Kiev'in pozisyonu da benzer. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski tasarıyı destekledi ve ABD Kongresi'nin kabul etmesi için baskı yaptı. Ukrayna tarafı ek baskıyı, Rusya'nın savaş gelirlerini sınırlamanın ve Moskova'yı müzakere masasına geri döndürmenin yolu olarak görüyor.
Böylece aynı yaptırımlar iki tarafça çapraz şekilde tanımlanıyor: Washington ve Kiev onları müzakereye giden kaldıraç olarak sunarken, Moskova onları engel olarak görüyor.
Ve müzakereler tam da yeniden hareketlenmeye başlamıştı
Kremlin'in tepkisinin bu kadar sert çıkmasının nedeni de bu. Savaşı sona erdirme çabaları aylarca durgundu, ancak Eylül başında Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner yeniden Moskova ve Kiev'i ziyaret etti. Bu ziyaretler Şubat'tan bu yana yapılan ilk benzer ziyaretlerdi.
Görüşmelerin ardından Kiev, Ukrayna, Rusya ve ABD arasında Ekim ayında üçlü müzakerelerin muhtemel yeniden başlatılmasına hazırlandığını açıkladı. Zelenski, Amerikan temsilcilerinin "çok değerli, kıymetli fikirler" getirdiğini söyledi ve yeni bir tur için olası ev sahipleri olarak Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsviçre gösterildi. Moskova da görüşmelerin yeniden başlamasını dışlamadı, ancak Peskov tarih ve yer belirlenmesinin için erken olduğunu vurguladı.
Sadece bir hafta önce Kremlin, TASS'a barışçıl uzlaşmanın bir numaralı konu olduğunu ve yaptırım meselesinin, Moskova'nın bunları yasa dışı ve kabul edilemez olarak nitelendirmesine rağmen anlaşmaya varılmasıyla ikincil olduğunu söylemişti.
Şimdi ise yeni paket tam bu iki süreç arasına giriyor: görüşmelerin canlandırılma çabası ile Washington'un Moskova'ya yönelik ekonomik maliyeti keskin şekilde yükseltme isteği.
