LOFAR-BG'nin iki anten alanı ve ilgili altyapısının inşası başarıyla tamamlandı. LOFAR-BG, Bulgaristan'ın ilk profesyonel radyo teleskobu ve pan-Avrupa LOFAR ağının bir parçası. İstasyon, Ulusal Astronomik Gözlemevi "Rozhen"e yakın bir konumda yer alıyor ve Güneydoğu Avrupa'daki ilk istasyon olma özelliğini taşıyor.
Önümüzdeki aylarda nihai sertifikasyon süreci yapılacak ve istasyonun bilimsel işletmeye alınması bekleniyor. Bilimsel kullanıma girişin 2027 yılının başında gerçekleşmesi öngörülüyor.
LOFAR-BG, Bulgar Bilimler Akademisi'ne bağlı Astronomi Enstitüsü ve Ulusal Astronomik Gözlemevi, Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü ASTRON ile AstroTec Holding B.V. arasında uluslararası iş birliğiyle hayata geçirildi. İnşa sürecinde 25'ten fazla öğrenci, doktora öğrencisi ve genç araştırmacı, radyo astronomisi alanında düzenlenen özel staj programına katıldı.
Radyo teleskobu, evrenden gelen düşük frekanslı radyo sinyallerinin kaydedilmesine olanak tanıyacak ve erken evrenin gelişimi, aktif galaktik çekirdekler ve güçlü yıldız patlamaları gibi süreçlerin araştırılmasına yeni imkanlar sunacak. İlk galaksilerin kökeninin aydınlatılmasına katkı sağlamanın yanı sıra LOFAR, uzay havasının incelenmesinde de kilit rol oynuyor. Güneş patlamaları ve manyetik fırtınalar GPS sistemleri, iletişim ve elektrik dağıtım şebekeleri üzerinde etki yaratabiliyor.
Coğrafi konumu sayesinde LOFAR-BG, ağdaki en güney ve en doğu istasyon olacak. Bu durum LOFAR'ın en uzun baz hattını yaklaşık 2500 km'ye çıkaracak. Böylece radyo astronomik gözlemlerin açısal çözünürlüğü ve kalitesi artacak.
"İstasyonun tamamlanması bizim için önemli bir dönüm noktası. Ağdaki en uzak istasyon olarak yüksek çözünürlüklü radyo astronomisi için yeni olanaklar açıyor" diye konuştu LOFAR ERIC İcra Direktörü Mihil van Harlem.
"Tam kapasiteyle çalışmaya başladıktan sonra istasyon, Bulgar bilim insanlarına astronomi, uzay fiziği ve jeofizik alanlarında yeni araştırma imkanları sunacak" dedi Prof. Kamen Kozarev, Astronomi Enstitüsü ve Ulusal Astronomik Gözlemevi Direktörü ve LOFAR-BG ulusal konsorsiyumunun koordinatörü.
Proje kapsamında yapay zekâ yöntemleriyle büyük hacimli bilimsel verilerin işlenmesi kapasitesinin geliştirilmesi, genç bilim insanlarının eğitimi ve uluslararası bilimsel iş birliğinin genişletilmesi de yer alıyor. Bilgiyi Astronomi Enstitüsü ve Ulusal Astronomik Gözlemevi paylaştı.
LOFAR-BG, Eğitim ve Bilim Bakanlığı'nın Ulusal Bilimsel Altyapı Yol Haritası 2020-2027 kapsamında finanse ediliyor. Bulgaristan, LOFAR ERIC'in kurucu üyelerinden biri. İstasyonun inşası fikri 2018'de ortaya çıktı ve proje 2020'de Ulusal Yol Haritası'na dahil edilmek üzere onaylandı.
