Soğuk Sofya'dan Lobosh'un sessizliğine, Filibe'den Skutare'deki avluya doğru giderek daha fazla insan büyük şehir dışındaki alan, sakinlik ve farklı bir ritim arıyor. Bu henüz bir demografik dönüş değil ama umut veren yüzler, aileler ve hikâyeler var. Yıllarca yön tek taraflıydı: köyden kente. Gençler iş, eğitim ve daha iyi bir yaşam arayışıyla Sofya, Filibe ve büyük ekonomik merkezlere gitti. Bugün tablo yavaş da olsa değişmeye başlıyor. Artık giderek daha fazla insan evin mutlaka büyük şehirde olması gerektiğini düşünmüyor ve uzaktan çalışma imkânı eskiden hayal olan bahçeli evi daha ulaşılabilir kılıyor.
2025'te 30 693 kişi kentten köye taşındı, ters yönde hareket edenler ise 25 461 kişi oldu. Böylece iç göç kırsal lehine 5 232 kişilik olumlu bir denge getirdi. Bu, Bulgar köyünün demografik krizi aştığı anlamına gelmiyor. Kırsal bölgelerde ölümler doğumları hâlâ aşıyor. Bu yüzden şehirden kalmayı ya da geri dönmeyi seçen gençlerin her hikâyesi önemli; kitlesel bir değişimin kanıtı değil, başka bir yaşamın mümkün olduğuna dair bir işaret olarak.
Lobosh – üç çocuklu bir aile Sofya dışındaki hayatı seçti. Kovaçevsko köyü Lobosh'ta Monika Kraykova, eşi Vasil ve üç çocuklarıyla yaşıyor. Aile Sofya'dan geliyor ve köyde yerleşip ev kurmayı seçiyor. BTA'nın Şubat 2026'da yayımladığı verilere göre Kraykovalar dokuz yıldır Lobosh'ta yaşıyor. Lobosh'ta Monika Kraykova ailesi 9 yıldır yaşıyor. Monika peyzaj mimarı. Beş yıl önce "Art Atölye Mo" adında bir çömlekçilik ve seramik atölyesi kurdu. Zanaata olan ilgisi, Troya'ya yaptığı bir seyahatte ilk kez çömlekçilik çarkı ve çamurla tanıştıktan sonra başladı. 2025 sonlarında geleneksel zanaatların korunması için bir girişim başlattı; yaşlılar becerilerini gençlere aktarıyor. İlk etkinliklerden biri, yerel usta kadınlar Snejka Deyanova ve Roza Karamitrova'nın yardımıyla kaçamak yapımı oldu. Eşi Vasil IT uzmanı ve aynı zamanda tarımla uğraşıyor. Aile Lobosh'ta arsa satın alıp ev inşa etti; kendi yiyeceğini üretmek ve doğaya daha yakın yaşamak istiyor. Sebzelerini komşu köy Debeli Lag'ın arazisinde yetiştiriyorlar. Kraykovaların hikâyesi küçük bir yerleşim yerinde çocuklu bir ailenin kalıcı olarak yerleşmesinin örneği. Köy hayatının mesleki beceriler, kendi girişimi ve yerel gelenekleri koruma girişimleriyle birleşebileceğini gösteriyor.
Skutare – Filibe yerine avlulu ev. Maritsa belediyesindeki Skutare, büyük şehre uzaklaşmadan şehir dışındaki yaşamı isteyen aileleri çekiyor. 14 Mart 2026'da "Maritsa"ya verdiği röportajda belediye başkanı Katya Todorova, giderek daha fazla genç ailenin Filibe'den taşınmak için köyde arsa satın aldığını anlattı. Motivasyonları daha sakin çevre, çocukların oynayabileceği avlu ve şehirdeki konutla kıyaslandığında daha uygun fiyatlı kırsal emlak. Belediye başkanına göre pandemi bu yaşam tarzına ilgiyi artırdı. Köyde yeni evler inşa ediliyor ve uygun mülkler hızla alıcı buluyor. Bazı aileler adres kaydını Filibe'de tutuyor; böylece şehirdeki anaokulu ve okul kontenjanlarına erişebiliyor. Bu yüzden Skutare, ilçe merkezine yakın bahçeli ev yaşamına yönelik yerel yönetimce kaydedilen ilginin örneği. Mevcut bilgiye göre alıcıların kaçının kalıcı olarak taşındığını belirlemek mümkün değil.
Varvara – uzaktan çalışma kırsal yaşam algısını değiştiriyor. Septemvri belediyesindeki Varvara'da Latinka Pernicheva mesleki hayatını büyüdüğü yerle daha fazla zaman geçirmekle birleştirmenin yolunu buldu. Uzaktan çalışma, profesyonel sorumluluklarından vazgeçmeden köyde daha çok vakit geçirmesine olanak tanıyor. 7 Ekim 2026'da Vesti.bg'ye verdiği röportajda değişimin kademeli başladığını anlattı. Ailenin eski bir evin bulunduğu miras arsası var ve pandemi döneminde aylarca Varvara'da kaldı. Daha sonra Temmuz 2026'dan itibaren misafir kabul eden bir ev inşa etti. Uzaktan çalışma kırsal hayatı yeniden tanımlıyor. Medyanın aktardığına göre röportaj tarihine kadar mekân yaklaşık 120 misafir ağırladı; çoğunlukla Bulgarlar, ayrıca İtalya ve Birleşik Krallık'tan ziyaretçiler. Pernicheva bunun kentten köye kitlesel bir göç olarak tanımlanmaması gerektiğini vurguladı. Ona göre çoğu insan birkaç gün ya da hafta geliyor; iş, tatil ve aile zamanı birleştiriyor. Kalıcı yerleşimin önündeki sınırlamaları da işaret etti: eğitim olanaklarının daha az olması, sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlı olması ve çocuklar ile gençler için daha az aktivite. Varvara hikâyesi uzaktan çalışmanın insanları şehir dışına daha fazla zaman geçirmeye nasıl teşvik ettiğini gösteriyor. Bu, kitlesel kentten kaçış ya da kalıcı olarak köye yerleşen aile dalgası kanıtı değil.
Oslen Krivodol – yeni sakinler bir topluluk yaratıyor. Mezdra köyü Oslen Krivodol'da Nevena Yovcheva ve Kiril Nachev yerleşti ve birkaç genç aileyi daha çekti. BTA, 4 Eylül 2026'da "Oslen Fest"in beşinci edisyonuna ilişkin yayımladığı haberde bunu anlattı. Ajansın bilgisine göre köydeki girişimler çocuk ve gençlere yönelik etkinlikler, yaz programları ve çevreyi iyileştirmeye yönelik gönüllü çabaları içeriyor. Festival aile odaklı ve insanları yerel yaşam ve ortak amaçlar etrafında bir araya getiriyor. Hikâye birkaç ailenin küçük bir yerleşim yerinde yaşamayı seçmesiyle sınırlı değil. Yeni sakinler iletişim ve ortak faaliyet imkânı yaratan girişimlere katılıyor. Mevcut yayın, ilk yerleşenlerin etrafında diğer ailelerin de toplandığını doğruluyor. Ancak köydeki yeni sakinlerin toplam sayısı ya da nüfustaki değişime ilişkin resmi veri sunmuyor. Bu yüzden Oslen Krivodol, yerleşme ve topluluk girişimlerinin somut bir örneği; kapsamlı bir demografik toparlanmanın kanıtı değil.
Staliyska mahala – genç aileler tarımla geçiniyor. Lom belediyesinin en büyük yerleşim yeri Staliyska mahala'da hâlâ genç aileler var ve bunların bir kısmı tarım ve hayvancılıkla geçiniyor. Bu durum, BNR – Vidin Radyosu'nun 29 Ağustos 2025 tarihli raporunda belirtiliyor. Materyal, tarım ve hayvancılığın bazı sakinler için geçim kaynağı olmaya devam ettiği sıkı bir yerel topluluğu anlatıyor. Aynı zamanda son yıllarda nüfusun azaldığına dikkat çekiliyor. Köyde "Kiril Petrov 1922" adında bir kültür evi çalışıyor; kütüphane, folklorik şarkı grubu ve dans topluluğu bulunuyor. Yerel halk günlük yaşamdan şikâyetler dile getiriyor: yazın yetersiz su basıncı, Sağlık Sigortası Fonu ile çalışan bir eczanenin olmaması ve kaldırımların kötü durumu. Bu hikâye büyük kentlerin çevresindeki köylerin durumundan farklı. Burada kolayca ilçe merkezine gidip uzaktan çalışabilen insanlardan söz edilmiyor; geçim toprağa ve hayvancılığa bağlı. Genç ailelerin varlığı köyün hâlâ aktif sakinlere sahip olduğunu gösteriyor ama nüfus azalmasını ortadan kaldırmıyor. Vaka, insanları tutmak için iş ve evin yanı sıra temel hizmetlere erişim ve altyapının sürdürülmesinin de önemli olduğunu hatırlatıyor.
