Bulgaristan'da cinsel yolla bulaşan hastalıklar alarm veriyor. En çarpıcı artış ise bel soğukluğu (gonore) vakalarında yaşandı. Baş Devlet Sağlık Müfettişi Doç. Dr. Angel Kunçev, bTV'ye yaptığı açıklamada, kayıtlı vakaların geçen yıla göre yaklaşık yüzde 150 arttığını belirtti. Resmi olarak 56 vaka tespit edildiğini ancak teşhis konulamayan ve kayda geçmeyen vakalarla birlikte gerçek sayının çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulundu.
Artan vaka sayılarına daha ciddi bir sorun daha ekleniyor: Bel soğukluğuna neden olan bakteri antibiyotiklere karşı direnç geliştiriyor ve geleneksel tedavi yöntemleri giderek etkisini yitiriyor. Kunçev, bu artışın arkasında riskli cinsel davranışlar, korunma yöntemlerinin yetersiz kullanımı ve bakterinin antibiyotiklere karşı değişen duyarlılığının yattığını ifade etti.
Avrupa'da Dirençli Bel Soğukluğu Alarmı
Bulgaristan'daki bu uyarı, tüm Avrupa'da giderek büyüyen bir sorunun gölgesinde geliyor. Avrupa Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), Temmuz ayında yaptığı açıklamada, giderek daha fazla ülkenin tedavi için kullanılan temel antibiyotik olan seftriaksona bile dirençli bel soğukluğu türlerini tespit ettiğini duyurdu. 2024 yılında AB ve Avrupa Ekonomik Alanı'nda 106 binden fazla vaka kaydedilirken, 2025 ve 2026 yılları için dirençli türlerin Avrupa içinde yayıldığına dair kanıtlar bulunuyor.
Bu durum, bel soğukluğunun aniden tedavi edilemez hale geldiği anlamına gelmiyor ancak gidişat tehlikeli. Direnç arttıkça güvenilir tedavi seçenekleri azalıyor. ECDC, daha güvenli cinsel davranışlar, yeni veya tesadüfi partnerlerle test yaptırma ve belirtiler ya da enfeksiyon riski durumunda zamanında tedavi olunmasını tavsiye ediyor.
Aşılarda Kırmızı Alarm
Cinsel yolla bulaşan hastalıkların yanı sıra Bulgaristan'da 2025 yılı itibarıyla zorunlu çocuk aşılaması oranlarında da düşüş yaşanıyor. Kızamık, kabakulak, kızamıkçık, Hepatit B ve pnömokok enfeksiyonlarına karşı aşılama oranları yüzde 90'ın altına düşmüş durumda. Oysa salgınların önlenmesi için bu oranın yüzde 95 seviyesinde olması gerekiyor.
Kunçev konuyla ilgili olarak, "Yıllar içinde aşılanmamış kişi sayısını biriktirdikçe, bu riskin gerçekliğe dönüştüğü bir eşiğe ulaşıyoruz" uyarısında bulundu. Nitekim sonuçlar da görülmeye başlandı: Pleven, Löveç ve Vratsa'da 530 kızamık vakası tespit edildi. Son veriler ise hastalığın yayılma hızının kademeli olarak yavaşladığına işaret ediyor.
Kağıt Üzerinde Aşı, Gerçekte Antikor Yok
Durumu daha da endişe verici kılan ise kağıt üzerinde aşılı görünen çocukların gerçekte aşılanmamış olabileceği şüpheleri. Dosyalarında bir veya iki doz aşı kaydı bulunan hasta çocuklardan oluşan sınırlı bir grupta, beklenen antikorların yüzde 59,4'ünde tespit edilemediği ortaya çıktı. Kunçev, aşılamaya rağmen gerçekten bağışıklık geliştiremeyen kişi sayısının son derece düşük, yaklaşık binde bir seviyesinde olduğunu netleştirdi.
Şüpheli vakalara ilişkin bilgiler Ekonomi Polisi, Devlet Ulusal Güvenlik Ajansı (DANS) ve ilgili sağlık sigorta fonlarına iletildi. Sadece Löveç'te son dört yıl içinde aşı takvimine yönelik ihlaller nedeniyle 12 aile hekimi, 17 veli ve 3 anaokulu çalışanı cezalandırıldı.
Keneler de Daha Sert Vuruyor
Sağlık yetkilileri, Lyme hastalığında da geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 50-60 oranında bir artış kaydedildiğini açıkladı. Havaların kuruması ve otların solarak kurumasıyla birlikte kene aktivitesi kademeli olarak azalıyor, ancak Kunçev bunun önlemlerin ihmal edilmesi için bir neden olmadığını vurguladı.
Bulgaristan'da yaygın görülen sivrisineklerin enfekte kuşlarla temas sonrası bulaştırabildiği Batı Nil Ateşi riski de devam ediyor. Enfekte olanların yalnızca yüzde 20'si genellikle grip benzeri görünür belirtiler geliştirirken, yüzde 1'den daha azında ensefalit veya menenjit gibi ağır komplikasyonlar görülebiliyor. En savunmasız grup ise yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan hastalar.
Sonbahardan İtibaren Ücretsiz Grip Aşısı
Bu sonbahardan itibaren Bulgaristan, ilk kez çocuklara yönelik ücretsiz grip aşılama ulusal programı başlatıyor. Program, 6 aylıktan 7 yaşına kadar olan tüm çocukları ve 17 yaşına kadar kronik hastalığı bulunan çocukları kapsıyor. Kampanyanın eylül sonu gibi başlaması bekleniyor.
Aşılama gönüllük esasına dayalı olacak ve aile hekimleri tarafından uygulanacak. Bazı yaş grupları için enjeksiyon yoluyla yapılan aşıların yanı sıra burun spreyi şeklinde uygulanan aşılar da kullanılacak. Temel amaç, kışın aktif grip dalgası başlamadan önce koruyuculuğu sağlamak.
