3 Ağustos 2026 itibarıyla Bulgaristan'da Gerçek Kişilerin İflas Kaydı yürürlüğe girdi. Kayıt Ajansı'nın tamamen otomatikleştirilmiş ilk sicili olan sistemle birlikte, vatandaşlar artık bireysel iflas prosedürü için resmi başvurularını yapabilecek. Sistem, insan müdahalesi olmadan tamamen robotize bir yazılımla çalışarak veri işleme sürecinde bürokratik engelleri ortadan kaldırıyor.
Sistemin geliştirilmesine, Bulgaristan'ın Kalkınma ve Dayanıklılık Planı kapsamındaki taahhütleri doğrultusunda 2025 yılının sonunda başlandı. Kayıt sisteminin oluşturulması ve hayata geçirilmesi için toplam 560 bin 952 leva (yaklaşık 286 bin 808 euro) yatırım yapıldı. Bu yatırım, milyonlarca leva olarak planlanan bütçenin bir kısmını oluşturuyor.
Adalet Bakanı Nikolay Naidenov, kaydın kullanıma alınmasına ilişkin bir emir yayımladı. Sistem, Kayıt Ajansı'nın Elektronik İdari Hizmetler Başvuru Birleşik Portalı üzerinden erişime açıldı. Kayıt Ajansı'ndan yapılan açıklamaya göre sistem, her borçlu için tek bir elektronik dosya oluşturarak iflas süreçlerinde şeffaflık ve aleniyet sağlıyor. Vatandaşlara, kurumlara ve iflas memurlarına yasada öngörülen hizmetlere hızlı ve güvenli bir erişim imkânı sunuyor.
Kayıt Ajansı Başkanı Eliana İlieva konuyla ilgili şunları söyledi: "Kayıt, ajans personelinin müdahalesi olmadan tamamen otomatik çalışan bir bilgi sistemi olarak geliştirildi. Bu, yasal usullere uygun olarak gelen belge ve durumların bilgi sistemi tarafından otomatik olarak kaydedilip ilan edildiği anlamına geliyor. İyi niyetli borçlular hayatlarında yalnızca bir kez bireysel iflas ilan edebildikleri için, bu süreci vatandaşlar ve kurumlar için olabildiğince sorunsuz, kolay ve pürüzsüz hale getirmemiz bizim için çok önemliydi."
Gerçek Kişilerin İflas Yasası'na göre iflas süreci yalnızca "iyi niyetli aciz borçlu"nun talebi üzerine başlatılabiliyor. Bu, daha önce böyle bir prosedür için başvuru yapmamış veya başvurusu mahkeme kararıyla sonuçlanmamış, yani reddedilmemiş, iptal edilmemiş veya iade edilmemiş kişileri kapsıyor.
Kayıt sistemi üzerinden, 5,62 ile 10,23 euro arasında değişen ücretlerle şu idari hizmetler alınabilecek:
- Belge ve durumların kaydedilmesi ve ilan edilmesi (iflas memurları tarafından yasal yetkileri kapsamında yapılır);
- Kayıtlı durumlar ve belgeler için sertifika düzenlenmesi;
- Yazılı bilgi sorgulamalarının yapılması;
- Başvuru dilekçeleri ve eklerinin onaylı kopyalarının çıkarılması.
Vatandaşlar ve kurumlar, idari hizmet talebinde bulunduktan sonra kayıt sisteminde sorunsuzca sorgulama yapabiliyor. Belge ve durumların kaydedilmesi ile ilan edilmesi hariç tüm hizmetler hem elektronik ortamda hem de kağıt üzerinde talep edilebiliyor.
Vatandaşlar ve kurumlar kayıt sisteminde serbestçe kamu sorgulamaları yapabilir ve idari hizmet talebinde bulunabilir. Belge ve durumların kaydedilmesi ile ilan edilmesi hariç tüm hizmetler, Kayıt Ajansı şubelerine gidilerek kağıt ortamda veya elektronik yolla talep edilebilir. Elektronik hizmetler için mevcut elektronik kimlik doğrulama araçlarıyla sisteme giriş yapılması şarttır.
12 aydan uzun süredir vadesi gelmiş toplam borcu 10 asgari ücreti aşan ve bu borçları ödeyemeyen her iyi niyetli borçlu, iflas talebinde bulunabilecek.
Yasaya göre bu tanım; mal varlığı ve gelir durumuna göre borçlanan, davranışlarıyla alacaklılarının menfaatlerine zarar vermeyen borçluları kapsıyor.
İflas talebini yalnızca borçlu olan vatandaşın kendisi yapabiliyor. Bunun için ikametgâhının bulunduğu yerdeki bölge mahkemesine dilekçe vermesi gerekiyor. Davaya ilk derece mahkemesi olarak bu mahkeme bakacak.
Bu dilekçeye, borçlunun gelir, mal varlığı, medeni hal, alacaklılar, onlara yaptığı ödemeler gibi bir dizi durumu beyan ettiği detaylı bir bildirim ve bunları doğrulayan ilgili belgeler ekleniyor. Ayrıca borçlu, borçlarını ödeme planı önerebiliyor; ancak bu plan daha sonra iflas memuru tarafından da hazırlanabiliyor.
Borçlu, devlet harcından muaf tutulmasını talep edebilir, ancak yasa masraflardan muaf tutulmasına izin vermiyor.
Sürece tüm alacaklılar dahil oluyor. Yani borçluya karşı her türlü ve her zaman doğmuş alacağı olan herkes sürece katılıyor. Her alacaklı, varsa teminat haklarını saklı tutuyor ve bu haklarını bağımsız olarak veya alacaklılar kurulu toplantısına katılarak kullanabiliyor.
Mahkeme tüm yasal şartların yerine getirildiğini tespit ederse iflas prosedürünü başlatıyor. Bu karardan sonra borçlu, iflas memurunun izni olmadan mal varlığı üzerinde yeni yönetim ve tasarruf işlemleri yapamıyor ve ödeme gerçekleştiremiyor. Ancak bu kısıtlama; bütçeye ödemeler, evsel, belediye ve iletişim hizmeti sağlayıcılarına ödemeler, gıda, sağlık, eğitim, sosyal hizmetler gibi hayati ihtiyaçların karşılanmasına yönelik mevcut borçların, kendisine ayrılan geçim ödeneği miktarı dahilinde ödenmesi durumunda geçerli değil.
Borçlu, prosedür açıldıktan sonra bir işlem yaparsa bu işlem geçersiz sayılıyor ve borçlu kötü niyetli kabul ediliyor. Prosedür açıldıktan sonra borçluya yapılacak her türlü ödeme iflas memuru tarafından karşılanıyor ve ödemeler özel bir banka hesabına yapılıyor.
Ayrıca iflas prosedürünün başlatılmasıyla birlikte, borçluya karşı açılmış maddi hukuk ve ticari davalardaki yargılama ve tahkim süreçleri kural olarak durduruluyor. Üçüncü şahısların mal varlığıyla teminat altına alınmış alacaklara ilişkin davalar durdurulmuyor. Dolayısıyla borçlu aleyhine yeni davalar da açılamıyor.
İflas masasına dahil edilen mal varlığına yönelik icra takipleri de durduruluyor.
Yasa, borçlunun borçlarını ödeme planının kabul edilmesini öngörüyor. Bu planla ödemelerin üç yıla kadar ertelenmesi veya taksitlendirilmesi, borçların kısmen veya tamamen silinmesi ve iflas alacaklılarını tatmin etmeye yönelik olarak borçlunun mal varlığıyla ilgili diğer işlemlerin yapılması sağlanabiliyor. Plan, alacaklılar kurulu tarafından kabul ediliyor ve ardından mahkeme tarafından onaylanıyor.
Yeni kayıt sistemiyle Kayıt Ajansı, otomasyon, şeffaflık ve idari hizmetlere daha kolay erişime dayalı elektronik hizmetlerinde yeni bir dönemin başlangıcını yapmış oldu. Bu dijital dönüşüm, uzun süredir beklenen Kişisel İflas Yasası'nın fiilen uygulanması için kilit bir adım olarak görülüyor.