Artık 'Döv Beni, Seviyorum' Yok! Toksik İlişkilere Karşı Şarkı Söyleyenler

Müzik, duyguların, aşk hikâyelerinin ve kişisel deneyimlerin paylaşıldığı bir alan olarak görülür. Ancak müziğin bir başka önemli rolü daha var: Kapalı kapılar ardında kalan konuları gündeme taşımak. Aile içi şiddet de işte böyle bir sorun: acı verici, yaygın ve çoğu zaman dışarıdan fark edilmesi zor. Bu konu bir şarkıyla dile getirildiğinde, mesaj çok daha fazla kişiye ulaşıyor ve sadece sarsmakla kalmayıp aynı zamanda konuşmayı, empatiyi ve değişim arayışını tetikleme gücüne sahip.

Yıllar boyunca onlarca Bulgar ve yabancı sanatçı, yakın ilişkilerdeki şiddeti, duygusal manipülasyonu, korkuyu ve toksik ilişkilerden kurtulmanın zorluğunu ele aldı. Kimi şarkılar bunu doğrudan yaparken kimisi metaforlar kullandı. Ama hepsi, güzel bir melodinin ardında acı, sessizlik ve yardım ihtiyacı olabileceğini hatırlatıyor.

Pek çok kişinin yakından bildiği bir şarkı var: Karizma'nın 2003 tarihli 'Senden Kaçacak mıyım' parçası. Sözleri şöyle: 'Sevmek için tutuyorsun, katlanıyorsun ve bastırıyorsun. Başkasını değil, kendini haklı çıkarıyorsun, belki bunu hak ediyorsundur.' #MeToo hareketinin dünyayı sarmasından yıllar önce, Valeri Milev'in yönettiği video klip, kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin rahatsız edici görüntülerini gösteriyordu.

Bu bağlamda Burgazlı Lek City Case grubunun yeni şarkısı 'Trouble is My Middle Name' de yer alıyor. Kısa süre önce yayımlanan parça, aile içi şiddet konusuna odaklanıyor. Sözlerinde şöyle deniyor: 'So if you let me in too close, there's danger you might bleed from your nose, breaking rules and causing pain – trouble's just my middle name' (Yani beni çok yakınına alırsan, burnundan kan gelme tehlikesi var. Kuralları çiğniyor ve acı çektiriyorum – bela sadece ikinci adım). Ivan Daskalov'un yönettiği kışkırtıcı video klip, iki paralel gerçeklik sunuyor: birinde çatışma şiddetle çözülüyor, diğerinde ise diyaloğun benzer bir senaryoyu nasıl önleyebileceği gösteriliyor. Şarkının fikri davulcu Ivan Yankov'a ait ve vokalist Ivan Petkov'la birlikte geliştirilmiş. Müzisyenler, ülke genelindeki solo performanslarının yanı sıra bu parçayı Plovdiv'deki Hills of Rock festivalinde de seslendirecek.

Bir diğer şiddet temalı şarkı ise alternatif rock grubu ALI'den 'Don't Hate Me'. 2022'de yayımlanan parça, çoğu zaman en yakınlar tarafından acımasızca ezilen saf enerji ve aşk hakkında. Şiddetin her türüne karşı bir şarkı. Grubun vokalisti Ali Abdala, bu şarkının büyük ölçüde mutlu olan ama fiziksel ya da duygusal şiddetin izlerini taşıyan gerçek insan hikâyelerinden ilham aldığını anlatıyor. Video klipte ise müzisyenlerin kendi çocukları rol alıyor.

Ruth Koleva'nın 'What You Say to a Girl?' şarkısı ise 2017'de aile içi şiddete karşı bir duruş sergiledi. Sanatçı, şarkıya başkalarının hikâyelerinin yanı sıra kendi deneyimlerinin de ilham verdiğini söylüyor. Parçanın yapımında birçok psikologla danışıldı ve onlara göre son yıllarda çok daha fazla kadın yardım aramaya cesaret ediyor. Video klip daha çok bir kısa filmi andırıyor ve aile içi şiddetin sonuçlarını gösteriyor. Klipte oyuncu Tsvetana Maneva da özel bir rol üstleniyor.

2023'te Bulgar-Arnavut kökenli şarkıcı Bora Dokle, kişisel bir hikâyeden yola çıkarak 'Foolish' şarkısıyla aile içi şiddet karşıtı harekete destek verdi. Sanatçı, şarkıyı sözlü şiddet içeren toksik bir ilişkiden kaçtıktan sonra yazdığını itiraf ediyor.

'Makyajla solgun izleri gizliyorum. Seni kandırıyorum, kendimi kandırıyorum. İtiraf etmek istemiyorum, yalnız kalmalıyım' – bunlar LATIDA grubunun 'Yalnızlık' şarkısının sözlerinden sadece bir kısmı. 2023 tarihli bu parça da aile içi şiddete adanmış. Fikir, pandemi döneminde kadına yönelik şiddet vakalarının artmasıyla ortaya çıkmış. Video klip, bir çift arasındaki iki paralel gerçekliği sunuyor: birinde aşk hüküm sürerken, diğeri dışarıdakiler için gizli kalıyor ve partnerler arasındaki kavgalarla şiddeti gözler önüne seriyor.

Toksik ilişkilerde aşk ve şiddet arasındaki sınırların nasıl bulanıklaştığından bahseden bir diğer isim Eminem. 2010'da Rihanna ile birlikte seslendirdiği 'Love The Way You Lie' şarkısında şu sözler yer alıyor: 'Sadece orada durup yanışımı mı izleyeceksin? Sorun değil, çünkü acının nasıl hissettirdiğini seviyorum. Sadece orada durup ağlayışımı mı dinleyeceksin? Sorun değil, çünkü yalan söyleme şekline bayılıyorum.' İki sanatçı bu replikleri birbirine söylerken, video klip şiddete varan toksik bir ilişki içindeki çifti gösteriyor.

İrlandalı sanatçı Hozier de 'Cherry Wine' şarkısıyla aile içi şiddet konusuna dikkat çekiyor. 'Bana onun olduğumu ve onun benim olduğumu söyleyiş şekli, açık avuç ya da sıkılı yumruk – ikisi de hoşuma gidiyor. Kan nadir ve kiraz şarabı gibi tatlı' – yumuşak bir akustik melodi eşliğinde söylenen bu karanlık sözler, şarkının bir bölümünü oluşturuyor. YouTube'da 41 milyondan fazla izlenen klipte, bir ilişkinin güzel anları kadının bakışına yansıyor, ancak dış görünüşü bu hayali mutlulukla tam bir tezat oluşturuyor ve morarmış gözü görülüyor.

Şarkı, '#faceuptodomesticviolence' (aile içi şiddetle yüzleş) mesajıyla bitiyor.

Ancak şarkılarda sadece kadına yönelik şiddet işlenmiyor. Çocuk istismarı, ister ebeveynlerden, ister akrabalardan ya da diğer çocuklardan gelsin, müzik dünyasında da kendine yer buluyor. Bunun bir örneği Suzanne Vega'nın 1987 tarihli 'Luka' şarkısı. Sanatçı, bu şarkıyı apartmanının önünde oynayan bir grup çocuk arasında diğerlerinden farklı ve mesafeli duran Luka adlı bir çocuğu izlerken yazdığını söylüyor. Daha sonra şarkının, üvey babasından gördüğü duygusal ve fiziksel şiddeti anlattığını itiraf etti. Vega, 'Ailemde şiddet vardı... Ben Luka'ydım' diyor.