Profesör, Bulgarların 7. cumhurbaşkanını seçtiği gün 97 yaşında öldü.
Anayasa yazarı, 90'ların ortasında idam cezasının geri getirilmesi savunucusu, uzun yıllar milletvekili, “restitüsyonun babası” olarak anılan ama her şeyden önce saygın bir hukukçu olan Aleksandır Cıerov, geçiş yıllarının tartışmasız otoritelerinden biriydi.
Prof. Cıerov, Bulgarların 7. cumhurbaşkanını seçtiği Pazar günü öldü. 97 yaşındaki hukukçunun ölümünü, uzun yıllar parlamentodaki meslektaşı ve aynı görüşleri paylaşan Georgi Markov duyurdu. Markov, 90'ların bir diğer “mavi” efsanesi olarak biliniyor.
Cıerov, temel yasayı hazırlama sürecine, Büyük Ulusal Meclis'te Siyasi Demokratik Birlik'ten milletvekili olarak katıldı ve anayasa komisyonunda üyeydi. Anayasayı imzalamasa da uzun yıllar onu savundu ve her değişikliğin önceden düşünülerek yapılmasını istedi.
“Anayasayı sadece bozmaksa bu çok kolay olur” uyarısını 2023'te dir.bg'ye verdiği röportajda yaptı. O dönemde koalisyon çoğunluğu değişiklikleri hazırlıyordu. Cıerov'a göre önce her kaldırılan metnin neyle değiştirileceği ve değişikliğin diğer kurumları nasıl etkileyeceği net olmalıydı. Olağan bir parlamentonun Büyük Ulusal Meclis'e ayrılmış konuları çözemeyeceğini hatırlattı. Haklı çıktı. Başbakanlar için sözde “ev defteri” uygulaması ülkeyi anayasal krize sürüklemeye ramak kaldı, yargı sistemindeki de dahil diğer değişiklikler ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.
Cıerov, 27 Haziran 1929'da Sofya'da bir hukukçu ailesinde doğdu. Babası Asen avukat, anne tarafından dedesi Angel Karagözov adalet bakanı ve Yargıtay başkanıydı. İkinci Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra Sofya Üniversitesi “Sv. Kliment Ohridski”de hukuk okudu. Meslek seçimiyle ilgili olarak ailede erkeklerin hukukçu olmaya alışkın olduğunu anlatırdı.
1947'de aile Sofya'dan Lukovit'e sürgün edildi. Evlerini terk etmek için üç gün süreleri vardı. O dönemde babası kasiyer olarak çalışıyor ve Almanca dersleri veriyor, annesi Neli müzik eğitimi almış ve akordeon dersleri veriyordu. Aleksandır Sofya'da akrabalarının yanında kaldı ve yakalanmamak için ev değiştirdi.
İlk işi hukukla ilgisi olmayan bir işti: “Kameni Karieri” sosyal işletmesinde daktilo. Sonra avukat oldu. Uzmanlığı eşya hukuku idi. İnşaat, kat mülkiyeti ve el konulan malların iadesi gibi konularla uğraştı. 1966-1973 arasında Bayındırlık Bakanlığı'nda hukuk müşaviri olarak çalıştı. Yıllar sonra uluslararası özel hukukta irade özerkliği ilkesi üzerine tezini savundu.
Siyasete yönelmesinde eşi Lili etkili oldu. Lili istatistikçi ve ekonomistti. Onu yeniden kurulan Radikal Demokrat Parti toplantısına gitmeye ikna etti. Cıerov, ailesinin komünistlerle yaşadığı sorunlar nedeniyle parti yaşamına katılmanın ne getirebileceğinden korkuyordu. Elka Konstantinova ve Aleksandır Yordanov ile tanıştı ve böylece partinin yönetimine girdi.
Demokratik değişimden sonra siyasete aktif olarak katıldı ve 1990'da Büyük Ulusal Meclis'e milletvekili seçildi.
1996'da Cıerov Demokrat Parti'ye geçti ve 2000-2006 arasında partinin başkan yardımcısı oldu.
Büyük Ulusal Meclis'ten sonra 36., 37. ve 38. parlamentoda, Halk Birliği listelerinden seçilerek milletvekili kaldı. Bu dönemde Ulusal Meclis başkan yardımcısı ve Yolsuzlukla Mücadele ve Hukuk Komisyonu başkanıydı.
Restitüsyonu düzenleyen yasaların hazırlanmasında Georgi Markov ile birlikte aktif rol aldı. Markov, Cıerov'un ölüm haberini veren ilk isimlerden biriydi. Cıerov restitüsyonla araştırmacı ve uygulama yasalarına ilişkin hukuki yorumların yazarı olarak da ilgilendi.
90'ların ortasındaki karışık dönemde, Bulgaristan'da suç oranının zirvede olduğu bir zamanda Aleksandır Cıerov idam cezasına getirilen moratoryumun kaldırılmasını savundu. “İdam cezası artı hızlı yargılama - suçla mücadele formülü budur” diyordu. Ona göre böylece suçlular “başka bir hesap yapar”. Fikir geçmedi.
2003'te Simeon Sakskoburggotski'nin mallarının iadesine karşı çıktı. Ona göre el koyma yasasının anayasaya aykırı ilan edilmesi, dönemin başbakanının mülkiyetini otomatik olarak geri getirmez.
Aleksandır Cıerov Avrupa Konseyi'ne bağlı Venedik Komisyonu'nda Bulgaristan temsilcisiydi ve Bulgar mevzuatının Avrupa hukukçularıyla uyumlaştırılması üzerinde çalıştı. Bu tesadüf değildi; profesör Almanca, Fransızca ve Rusça'yı mükemmel biliyordu.
Yeni Bulgar Üniversitesi'nde “Hukuk” departmanının kurucularından biriydi ve 1991-2001 arasında ilk yöneticisiydi. Medeni hukuk, eşya hukuku, kadastro ve arazi kullanımının hukuki rejimi konularında ders verdi. 3 Nisan 2001'de üniversitenin fahri profesörü oldu.
Eserleri arasında “Eşya Hukuku”, “Medeni Hukuk”, restitüsyon, konut inşaat kooperatifleri ve kat mülkiyeti üzerine araştırmalar yer alıyor. Aleksandır Cıerov 50'den fazla bilimsel yayın yazdı. Haziran 2009'da 80. yaş günü vesilesiyle Cumhurbaşkanı Georgi Parvanov, Bulgaristan'daki siyasi ve toplumsal ilişkilere katkılarından dolayı ona “Stara Planina” Nişanı birinci derece ile ödüllendirdi.
