Bulgaristan Anayasa Mahkemesi'nin 21 Temmuz 2026 tarihli kararına göre, devlet Lukoil grubuna atanan özel ticari yönetici aracılığıyla şirketlerin hisselerini satamayacak, hissedarların oy hakkını kullanamayacak ve olağan faaliyetler dışındaki mal varlığı üzerinde hükümet izni olmadan tasarrufta bulunamayacak.
Mahkeme, özel yöneticinin atanması ve faaliyetlerine ilişkin kararları yargı denetimi dışında bırakan düzenlemeleri de iptal etti. Karar, 51. Halk Meclisi'nden 51 milletvekilinin başvurusu üzerine açılan davada, akaryakıt yasasındaki bazı maddelerin anayasaya aykırı bulunmasıyla alındı.
Dava, 2025 yılı sonunda ABD'nin Rus petrol şirketi Lukoil'e yönelik yaptırımları sonrası yapılan yasa değişiklikleriyle ilgiliydi. Bu değişiklikler devlete petrol şirketlerinin yönetimi ve mülkiyetine çok daha ciddi müdahale yetkisi vermişti.
Özel ticari yönetici atanmasının ardından şirket sahipleri ve hissedarlar oy haklarını ve hisseleri üzerinde tasarruf yetkilerini kaybetmişti. Yönetici ayrıca yönetim organlarını değiştirme ve belirli koşullarda hisse alım-satımı yapma yetkisine sahip olmuştu. Bu tür işlemlerde alıcı ve esaslı şartların Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması gerekiyordu.
Anayasa Mahkemesi, özel yöneticiye Bakanlar Kurulu'nun ön izniyle olağan yönetim ve ticari faaliyet dışında mal varlığını devretme veya yükümlülük altına girme yetkisi veren maddeyi de iptal etti. Ancak yöneticinin, şirketin normal faaliyetlerinin bir parçası olarak mal varlığı üzerinde tasarrufta bulunabilmesine izin veren sınırlama yürürlükte kaldı.
Kararla birlikte getirilen bir diğer önemli değişiklik, özel ticari yöneticinin atanması ve çalışması sırasında düzenlenen idari işlemler, sözleşmeler ve Ticaret Sicili kayıtları üzerinde yeniden yargı denetiminin sağlanması oldu. Mahkemeye göre, önceki düzenlemeyle şirket ve sahipleri, devletin mülkiyet hakkına ve iş yönetimine çok ciddi müdahalesi karşısında her türlü koruma mekanizmasından fiilen yoksun bırakılmıştı.
Halihazırda Bulgaristan'daki Lukoil şirketlerinin özel ticari yöneticisi Evgeni Simeonov'dur. Kendisi, 3 Haziran 2026'da hükümet tarafından Rumen Spetsov'un yerine atanmıştı. Anayasa Mahkemesi'nin kararı, özel yöneticilik kurumunu ortadan kaldırmıyor ve Simeonov'un görevine otomatik olarak son vermiyor. Ancak karar yürürlüğe girdiğinde iptal edilen yasa maddeleri uygulanamayacak. Karar 21 Temmuz itibarıyla hemen yürürlüğe girmiyor; 15 gün içinde Resmi Gazete'de yayımlanması ve yayım tarihinden üç gün sonra yürürlüğe girmesi gerekiyor.
