Almanya'da Temmuz ayının başı itibarıyla, ülkede Bürgergeld (vatandaşlık parası) olarak bilinen sosyal yardımı alan 5,5 milyondan fazla kişi için yeni bir dönem başladı. Deutsche Welle'nin aktardığına göre, bu yardımdan yararlananlar arasında çok sayıda Bulgaristan vatandaşı da bulunuyor.
Almanya'da iki tür sosyal yardım bulunuyor: İşsizlik parası (Arbeitslosengeld) ve Bürgergeld.
İlk yardım türü olan işsizlik parası, yakın zamanda işini kaybedenlere veriliyor. En fazla iki yıl süreyle ödeniyor ve son maaşın üçte ikisi oranında. Bu ödemeler tamamen çalışanlar ve işverenler tarafından yatırılan işsizlik sigortası primlerinden karşılanıyor.
İkinci tür olan Bürgergeld ise uzun süreli işsizler ve asgari geçim standardını kendi başına karşılayamayanlar için tasarlanmış durumda. Federal bütçeden finanse edilen bu yardımı halihazırda 5,5 milyondan fazla kişi alıyor. Bunların yaklaşık 4 milyonu çalışma çağındaki insanlar.
5 Mart'ta CDU/CSU ve SPD'den oluşan koalisyon hükümeti, Bürgergeld reformunu kabul etti. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girecek olan reformla yardımın adı ve alım koşulları değişiyor. Yardım miktarları aynı kalırken, Ukraynalı mülteciler için farklı bir düzenleme yapıldı.
Ne kadar ödeme yapılıyor?
Şu anda yalnız yaşayanlar ayda 563 euro alıyor. Çiftler kişi başı 506 euro alıyor. Bürgergeld alan ailelerdeki çocuklar da yaşlarına bağlı olarak ayda 357 ila 471 euro arasında destek alıyor. Çocuklarını tek başına büyüten ebeveynler ile hamile kadınlar biraz daha fazla yardım alıyor.
Devlet, bu yardımı alanların uygun büyüklükteki konut, ısınma, su ve diğer fatura giderlerini de karşılıyor. Örneğin iki çocuklu bir çift, 850 euroluk kira dahil toplam 2700 euro sosyal yardım alabiliyor. Reform bu miktarları değiştirmiyor.
Ancak Ukraynalı mültecilerin yardım miktarı değişiyor. Şu ana kadar otomatik olarak Bürgergeld alıyorlardı. Artık diğer ülkelerden gelen sığınmacılarla aynı yardımı alacaklar. Buna göre 1 Nisan 2025'ten sonra Almanya'ya gelen Ukraynalılar, yalnız yetişkinler için 455 euro, çiftler için kişi başı 409 euro alacak.
Bürgergeld alma koşulları da ciddi şekilde değişiyor. Artık odak noktası, yeni bir iş bulmak veya çalışma saatlerini artırmak olacak.
İnsanlar nasıl iş bulmaya teşvik edilecek?
Devlet, yaptırımlar getirerek daha fazla kişinin iş bulmasını teşvik etmeyi hedefliyor. Örneğin, bir kişi mesleki gelişim kurslarına katılmayı reddederse, temel sosyal yardımı üç ay süreyle yüzde 30 azaltılacak.
İş Kurumu'ndaki (Bundesagentur für Arbeit) randevular kaçırılırsa, ikinci kaçırmadan sonra bir aylık kesinti uygulanacak. Randevuların tekrarlanması halinde yardımlar tamamen kesilebilecek. Halihazırda bu yaptırımlar ayda ortalama 30 bin kişiyi etkiliyor.
Kabul edilebilir bir iş teklifini haklı bir sebep olmadan reddedenlerin nakit ödemeleri de durdurulacak. İş Kurumu, sağlık gerekçesi gibi durumlarda istisna yapabilecek.
Merkezi bir seçim vaadi
Bürgergeld reformu, Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki Hristiyan Birlik Partileri'nin (CDU/CSU) seçim vaatlerinin başında geliyordu.
Sosyal yardım kuruluşları ve hayır kurumları ise reformu eleştiriyor. Onlara göre reform, çocukları cezalandırıyor. Ebeveynler iş bulma merkezindeki randevuları kaçırır veya işi reddederse, yardımların azaltılması veya kesilmesinden en çok çocuklar etkilenecek.
Ayrıca ebeveynlerin çalışma zorunluluğu, çocuğun birinci yaş gününden itibaren başlayacak. Reformu eleştirenler bunu gerçekçi bulmuyor çünkü Almanya'da 400 binden fazla kreş yeri eksik.
