Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Salı günü verdiği kararla Bulgaristan'ın Sofya'da onlarca Roman ailenin evlerini yıkarak insan haklarını ihlal ettiğine hükmetti. Ailelere, bu karara itiraz etme şansı bile tanınmadı.
Mahkeme, Bulgaristan hükümetinin davadaki her bir davacıya 10 bin euro tazminat ödemesine ve yıkım prosedürlerini yeniden düzenlemesine karar verdi.
Yıkım işlemi, Ağustos 2023'te Sofya'nın Orlandovtsi mahallesinde gerçekleştirildi. Bölge sakinleri, yetkililerin planlar konusunda kendileriyle hiçbir istişarede bulunmadığı konusunda ısrar ediyordu. Ailelerden bazıları, evlerinde 1950'lerden beri yaşadıklarını belirtti.
Yetkililer ise yıkım emirlerini çıkarmak için resmi bir süreç işlettiğini savundu. Ancak sakinler bu iddiayı yalanlayarak yetkililerin niyetlerini bilerek gizlediğini, defalarca yapılan bilgi taleplerine kaçamak yanıtlar verdiğini ve toplulukla doğrudan iletişime geçmeyi reddettiğini ifade etti.
AİHM, Bulgaristan'ın aile hayatını ve evleri koruyan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. Maddesini ihlal ettiğine karar verdi. Mahkeme, sakinlerin ikamet süreleri, savunmasızlıkları ve alternatif konutların bulunup bulunmadığı gibi kişisel durumlarına göre yıkım planlarına itiraz edebilecekleri etkili bir prosedüre sahip olmadıklarını tespit etti.
Öte yandan mahkeme, sakinlerin yıkılan evler üzerinde Bulgar yasalarınca tanınacak herhangi bir mülkiyet hakkına sahip olmadığına da hükmetti.
Verilen karar henüz kesinleşmiş değil. Bulgaristan'ın davanın daha ileri bir incelemeye sevk edilmesi için üç ay süresi bulunuyor. Sakinler de benzer bir başvuruda bulunabilir.
Bulgaristan'da Roman yerleşimlerinin yıkılması, tekrarlayan bir sorun ve etnik azınlık ile yerel makamlar arasındaki gerilimin kaynağı haline geldi. Orlandovtsi mahallesinde daha önce 2017 yılında da yıkımlar gerçekleştirilmişti.
AİHM, 2012'den bu yana Roman yerleşimlerinin yıkılmasıyla ilgili dört davaya baktı. 2025 yılında BIRN de iki benzer davayı takip etti: Nisan 2025'te, AİHM'in belediyeye "bundan sonraki bir bildirime kadar başvuru sahiplerinin evlerinin yıkımına devam etmemesi" yönündeki uyarısına rağmen, yetkililer onlarca yıldır orada bulunan mahalledeki evleri yine de yıktı.
Aynı yılın Ağustos ayında ise Stara Zagora şehrinde benzer bir yıkım operasyonu daha düzenlendi.
