Avrupa Birliği, Rusya'nın Ermeni mallarının ithalatına getirdiği kısıtlamaların etkisini hafifletmek için Ermenistan'a acil ticari kolaylıklar hazırlıyor. Avrupa Komisyonu, gıda ve tarım ürünlerinde gümrük vergilerini düşürecek otonom ticari tedbirler geliştiriyor. Plan, yıllık toplam ihracatı yaklaşık 420 milyon avro olan 20'ye yakın kategorinin çoğunu kapsayabilir. Financial Times'a dayandırılan haberde, hazırlıklara aşina kaynaklara atıfla Reuters bilgi verdi.
Tedbirlerin üye devletlerin çoğunluğunun ve Avrupa Parlamentosu'nun desteğini alması gerekecek. Brüksel'in amacı, Rusya'nın meyve, sebze, çiçek, balık, maden suyu, şarap ve brendi ithalatını kısıtlamasının ardından Ermeni üreticilere alternatif bir pazar sağlamak. Moskova, yasakların bir kısmını bitki sağlığı ihlalleriyle açıklarken, Avrupa Komisyonu bunları ekonomik baskı ve siyasi şiddet olarak nitelendirdi.
AB halihazırda Ermenistan'a 50 milyon avroluk bir destek paketi hazırlıyor. Fonların bir kısmı, yeni alıcılar bulunana kadar etkilenen ürünlerin satın alınmasına ve yeniden yönlendirilmesine yardımcı olacak. Ancak ticari kolaylıklar otomatik olarak yürürlüğe girmeyecek ve belirli ürünler, kotalar ve zaman çizelgeleri henüz netleştirilmedi.
Temel engel, Ermeni ekonomisinin Rus pazarına ve komşu ülkeler üzerinden geçen ulaşım yollarına olan güçlü bağımlılığı. Ermenistan, Moskova liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği'ne üye olmaya devam ederken, Rusya dış ticaretinin yaklaşık yüzde 35'ini oluşturuyor. Avrupa Birliği ülkenin üçüncü büyük ticaret ortağı ancak 2025'te toplam ticaret hacmindeki payı sadece yüzde 11,3, Ermeni ihracatındaki payı ise yüzde 7,9 oldu.
Moskova ile Erivan arasındaki gerilim, Başbakan Nikol Paşinyan'ın AB ile yakınlaşmayı hızlandırması ve ülkenin Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'ne katılımını dondurmasıyla arttı. Mayıs 2026'da Erivan'da ilk AB-Ermenistan Zirvesi düzenlenirken, ilişkiler Kapsamlı ve Güçlendirilmiş Ortaklık Anlaşması ve 2025'te kararlaştırılan yeni stratejik program temelinde gelişiyor.
Ticari kolaylıklar Rus pazarını bir gecede değiştirmeyecek ancak güçlü bir siyasi mesaj taşıyor. Brüksel, dış politika tercihi nedeniyle baskı altına alınan bir ülkeyi ekonomik olarak desteklemeye hazır olduğunu gösteriyor. Ancak tedbirin başarısı sadece gümrük vergilerine değil, aynı zamanda Ermenistan'ın yeni ulaşım yolları inşa etme, Avrupa standartlarını karşılama ve kalıcı alıcılar bulma becerisine de bağlı.
